Wat meten we eigenlijk als we toetsen?

In mijn werk zie ik hoe hardnekkig de toetscultuur in het onderwijs nog is.
Kinderen krijgen soms al in groep 3 cijfers voor leren lezen. Ze zijn nog maar net begonnen met het ontdekken van letters en klanken, terwijl er ondertussen al een oordeel wordt gegeven. Het kind ziet dat cijfer misschien niet altijd letterlijk terug, maar het zegt veel over hoe wij meten en hoe belangrijk we het blijkbaar vinden om prestaties vast te leggen.

De vraag is wat zo’n cijfer ons nu echt vertelt.
Wat wil je als school weten en waarom kies je ervoor om dat op deze manier te meten?
Een cijfer laat niet zien hoe een kind denkt, welke strategie het gebruikt, hoe het groeit of wat het morgen anders kan doen. Het geeft geen richting. Het plakt een oordeel.

Daar komt bij dat we op scholen vaak vooral schriftelijk toetsen. Maar is dat altijd de beste manier om informatie op te halen? Past deze vorm bij wat je wilt weten? En wat zegt deze manier van toetsen over het onderwijsaanbod en het handelen van de leerkracht?

Onderwijs gaat over ontwikkeling

Deze vragen staan niet op zichzelf. Ze sluiten aan bij een bredere visie op onderwijs, zoals die wordt verwoord door Claire Boonstra van Operation Education. In deze visie draait onderwijs om menswording en ontwikkeling, in plaats van het reduceren van kinderen tot meetbare uitkomsten.

Het vraagt om andere vragen:

-Waarom doen we wat we doen;

-Wat willen we écht weten over een kind;

-Hoe verzamelen we informatie die richting geeft aan ons handelen.

Wanneer toetsen vooral een oordeel worden, raken we verwijderd van hun oorspronkelijke doel. Dan meten we wel, maar begrijpen we minder.

Hoe Lef kijkt naar toetsen

Bij Lef kiezen wij heel bewust voor een andere aanpak.
Wij nemen toetsen alleen af binnen een breed didactisch onderzoek. Dan hebben ze een doel, betekenis en een plek binnen een groter geheel.

Wij willen begrijpen:

hoe een leerling leert
waar het vastloopt
wat al lukt
en welke ondersteuning aansluit

Dat vraagt om kijken, praten, observeren en samen duiden.
Niet om cijfers verzamelen, maar om richting geven.

Wat betekent dit voor ouders thuis

Rondom toetsmomenten ontstaat thuis vaak onbedoeld extra druk.
Ouders willen ondersteunen, maar woorden en verwachtingen kunnen spanning vergroten.

Het helpt om in deze periode bewust te kiezen voor ander taalgebruik.
Richt je op het proces, niet op het product.

Een helpende uitleg richting je kind kan zijn:
“De toets is om te kijken hoe het nu gaat op school.
Wat je al kunt laat je zien en wat nog lastig is, mag je nog oefenen.”

Daarnaast kun je thuis ondersteunen door: